Waterlelies verzorgen: bloei, zon, onderhoud en tips
Door Stan Fournier
Waterlelies behoren tot de mooiste waterplanten voor de vijver. Met hun drijvende bladeren en bloemen in wit, roze, rood, geel en oranje zijn het echte blikvangers. Hun bladeren zorgen bovendien voor schaduw en beschutting voor vissen en andere vijverbewoners.
Waterlelies hebben weinig onderhoud nodig, maar met de juiste standplaats en verzorging bloeien ze rijker en langer. In deze blog lees je hoeveel zonlicht waterlelies nodig hebben, wanneer ze bloeien, hoe je ze door het jaar verzorgt, wanneer je ze verpot of deelt en waarom een waterlelie soms niet goed groeit of bloeit. Ook geven we tips voor wie waterlelies wil combineren met koi.
Ben je nog op zoek naar een geschikte waterlelie? Bekijk dan ons overzicht van alle soorten waterlelies. Wil je weten hoe je een nieuwe waterlelie aanplant? Lees dan waterlelie planten: zo doe je het stap voor stap.
Welke waterlelie past bij je vijver?
Waterlelies verschillen vooral in groeikracht. Dwergwaterlelies blijven compact en zijn geschikt voor kleine vijvers en ondiepe plantzones. Grote soorten kunnen meerdere vierkante meters wateroppervlak bedekken. Hoeveel verzorging een waterlelie vraagt, hangt dus mee af van de soort die je kiest.
Blauwe en paarse waterlelies zijn tropische soorten. Uit ervaring weten we dat ze het buiten in België en Nederland moeilijk hebben, zelfs wanneer het niet vriest. De meeste waterlelies die bij ons verkrijgbaar zijn, zijn wel winterhard.
In ons overzicht van alle soorten waterlelies vind je alle soorten per grootte en bloemkleur, met ook lotus, gele plomp en de Kaapse waterlelie.
Waterlelies in de zon of schaduw?
Waterlelies groeien en bloeien het best op een zonnige plaats, met minstens 5 tot 6 uur direct zonlicht per dag. Bij te weinig zonlicht vormen ze vaak nog wel bladeren, maar verschijnen er weinig of geen bloemen.
Sommige soorten verdragen lichte halfschaduw, maar voor een rijke bloei blijft voldoende zonlicht belangrijk. Houd daarom rekening met schaduw van bomen, gebouwen en andere planten rondom de vijver.
Wanneer bloeien waterlelies?
De meeste winterharde waterlelies bloeien van mei of juni tot september, afhankelijk van de soort en de weersomstandigheden. Bij een warm voorjaar kunnen de eerste bloemen vroeger verschijnen en sommige soorten bloeien zelfs tot in oktober.
Een waterleliebloem blijft meestal drie tot vijf dagen mooi. De bloem opent zich doorgaans in de ochtend en sluit zich later op de dag. Tijdens het bloeiseizoen verschijnen regelmatig nieuwe bloemen.
Hoe rijk een waterlelie bloeit, hangt af van de soort, de hoeveelheid zonlicht en de groeiomstandigheden. Pas geplante waterlelies hebben soms wat tijd nodig om goed te wortelen voordat ze volop bloemen vormen. Plant je een nieuwe waterlelie, doe dat dan bij voorkeur in het voorjaar. Hoe je dat doet, lees je in onze blog waterlelie planten: zo doe je het stap voor stap.
Waterlelieonderhoud door het jaar
In de lente en zomer verwijder je regelmatig gele of afgestorven bladeren en uitgebloeide bloemen. Knip de stelen zo dicht mogelijk bij de basis af, zonder de groeipunt te beschadigen. Voor een goede groei en bloei kun je tijdens het groeiseizoen speciale voedingsbollen of waterleliemesttabletten in de plantgrond aanbrengen.
In het najaar sterven de bladeren van winterharde waterlelies geleidelijk af. Verwijder deze voordat ze naar de vijverbodem zakken en daar vergaan. Zo voorkom je dat er onnodig organisch afval in de vijver terechtkomt.
Tijdens de winter hebben winterharde waterlelies geen verzorging nodig. Ze kunnen gewoon in de vijver blijven, zolang de wortelstok niet bevriest. Staat de plantmand te ondiep, dan kun je deze naar een dieper gedeelte van de vijver verplaatsen waar de wortelstok vorstvrij blijft.
In het voorjaar controleer je of de waterlelie opnieuw goed uitloopt en nog voldoende ruimte heeft in de plantmand.
Wanneer kun je een waterlelie verpotten of delen?
Waterlelies kunnen jarenlang in dezelfde plantmand blijven staan. Wanneer de wortelstok te groot wordt of over de rand van de mand groeit, is het tijd om de plant te verpotten. Ook minder groei en bloei kunnen erop wijzen dat de wortels te weinig ruimte hebben.
De beste periode om waterlelies te verpotten of te delen is het voorjaar, wanneer de plant opnieuw begint te groeien. In het najaar doe je dit beter niet: door de dalende watertemperatuur krijgt de plant te weinig tijd om voor de winter opnieuw te wortelen.
Haal de waterlelie voorzichtig uit de vijver en verwijder de oude plantgrond. Is de wortelstok groot geworden, dan kun je deze met een scherp, schoon mes in meerdere stukken verdelen. Zorg dat elk deel minstens één gezonde groeipunt en voldoende wortels heeft. Verwijder ook eventuele rotte of afgestorven delen.
Plant de waterlelie vervolgens in een ruime vijvermand met geschikte waterleliegrond. Zorg dat de groeipunt boven de grond blijft en dek de grond af met een laagje gewassen grind om uitspoeling te voorkomen. Een uitgebreid stappenplan vind je in waterlelie planten: zo doe je het stap voor stap.
Een waterlelie hoeft niet ieder jaar verpot te worden. Doe dit alleen wanneer de plant te groot wordt voor de mand of duidelijk minder goed groeit.
Waarom groeit of bloeit mijn waterlelie niet?
Groeit je waterlelie slecht of verschijnen er geen bloemen? Dan kunnen verschillende oorzaken een rol spelen:
- Te weinig zonlicht: waterlelies hebben minstens 5 tot 6 uur direct zonlicht per dag nodig om goed te bloeien. In de schaduw vormen ze soms wel bladeren, maar weinig of geen bloemen.
- Te koud water: bij lage watertemperaturen groeien waterlelies nauwelijks. Vooral in het voorjaar kan het even duren voordat de plant nieuwe bladeren en bloemen vormt.
- Verkeerde plantdiepte: staat de waterlelie te diep, dan kunnen jonge bladeren moeite hebben om het wateroppervlak te bereiken. Staat ze te ondiep, dan kan de groei eveneens tegenvallen. Controleer de aanbevolen diepte voor jouw soort.
- Te weinig voeding: gebruik speciale waterleliemesttabletten of voedingsbollen die je in de plantgrond drukt. Is de grond uitgeput, dan kan verplanten in verse waterleliegrond nodig zijn.
- Te weinig ruimte: wanneer de wortelstok de plantmand volledig heeft gevuld, kan de groei achteruitgaan. Verplant of deel de waterlelie bij voorkeur in het voorjaar.
- Rottende wortelstok: in sterk verdichte, zuurstofarme of rottende plantgrond kan de wortelstok aangetast raken. Haal de plant uit de mand en controleer of de wortelstok nog stevig en gezond is. Verwijder zachte of rotte delen en plant het gezonde deel opnieuw in verse waterleliegrond.
- Vraatschade door vissen: koi en andere vissen kunnen jonge scheuten en bladeren opeten of de wortels blootwoelen. Bescherm de plantmand of plaats de waterlelie buiten het bereik van de vissen.
Waterlelies en koikarpers
Het is niet gemakkelijk om koikarpers en waterlelies te combineren. Koikarpers zijn vooral dol op de jonge scheuten van waterlelies en kunnen deze volledig opeten. Daarnaast woelen ze graag in de plantmanden, waardoor grond loskomt en wortels bloot komen te liggen.
Plaats waterlelies daarom in stevige, ruime plantmanden en dek de grond af met grote, gladde stenen die de koi niet kunnen verplaatsen of inslikken. Je kunt de waterlelie ook met een rooster afschermen, zodat de koi niet bij de jonge scheuten kunnen. Zorg ervoor dat de bladeren voldoende ruimte hebben om naar het wateroppervlak te groeien.
De beste bescherming is een aparte plantzone waar de koi niet bij kunnen.
Meer over waterplanten
Waterlelies combineer je best met andere waterplanten, zoals oeverplanten, zuurstofplanten en filterplanten. Samen zorgen ze voor een natuurlijk evenwicht in de vijver. Lees er alles over in onze blog waterplanten voor vijver: soorten en tips.