Productcategorieën

Alles voor vijver en koi
24/7 Bereikbaar op Whatsapp
Verzending vissen 59€ (BE/FR)
Vijvergids

Moerasfilter opbouw

Door Stan Fournier

Een moerasfilter is een natuurlijke manier om vijverwater te zuiveren. Het combineert filtermateriaal, nuttige bacteriën en waterplanten in één biologisch filtersysteem. Je vindt moerasfilters dan ook regelmatig terug bij natuurlijke vijvers en zwemvijvers.

Maar een goed werkend moerasfilter vraagt meer dan een bak met lava en enkele waterplanten. De opbouw, waterverdeling en doorstroming bepalen in grote mate hoe efficiënt het filter werkt en hoe gevoelig het is voor verstoppingen.

Hoe bouw je een moerasfilter correct op en welke materialen heb je daarvoor nodig? We bekijken de verschillende onderdelen en leggen uit waarop je bij de aanleg moet letten.


Hoe werkt een moerasfilter?

Een moerasfilter is een biologisch filtersysteem waarbij vijverwater door een bed van poreus filtermateriaal stroomt, meestal beplant met moerasplanten.

Op het filtermateriaal en rondom de plantenwortels ontwikkelen zich micro-organismen die bijdragen aan de afbraak van organische stoffen en de omzetting van opgeloste afvalstoffen. De waterplanten nemen daarnaast voedingsstoffen op voor hun groei.

Een vijverpomp zorgt ervoor dat het water door het filterbed stroomt en vervolgens terugkeert naar de vijver. Daarbij is een goede waterverdeling belangrijk: het water moet zoveel mogelijk van het filterbed doorstromen, zonder dat bepaalde zones nauwelijks water krijgen.

Een moerasfilter kan werken met een opwaartse of neerwaartse waterstroming. Beide systemen vragen een aangepaste opbouw van de wateraanvoer en -afvoer. De verschillen tussen deze technieken bespreken we uitgebreider in onze blog over upflow- en downflowfilters.


De drie opstellingen van een moerasfilter

Een moerasfilter kan op drie manieren worden aangelegd: geïntegreerd in de vijver achter een keermuur, in een afzonderlijke hoger gelegen filterbak of in een lager gelegen filterbak. Elke opstelling heeft een eigen manier van wateraanvoer en -afvoer.

Moerasfilter achter een keermuur

Bij deze opstelling ligt het moerasfilter in de vijver zelf. Een keermuur scheidt het filtergedeelte van het open vijver- of zwemgedeelte. De bovenkant van de keermuur ligt 10 cm onder het waterniveau, waardoor beide zones visueel één geheel vormen.

Het water wordt door het filtermateriaal geleid via een upflow- of downflowsysteem. De aanvoer en afvoer worden uitgevoerd volgens de gekozen stromingsrichting.

Deze opstelling wordt vaak toegepast bij zwemvijvers, waarbij het plantenfilter volledig in het vijverontwerp wordt geïntegreerd.

Hoger gelegen moerasfilter

Bij een hoger gelegen moerasfilter bevindt het filter zich in een afzonderlijke bak boven het waterniveau van de vijver.

Een vijverpomp pompt het water naar de onderzijde van het filter. Vervolgens stroomt het water van onder naar boven door het filtermateriaal. Dit is een upflowsysteem.

Het gefilterde water stroomt daarna via een overloop of beekloop terug naar de vijver. Zo kan het moerasfilter ook als een decoratief waterelement in de tuin worden geïntegreerd.

Lager gelegen moerasfilter

Bij een lager gelegen moerasfilter bevindt de filterbak zich onder het waterniveau van de vijver.

Het vijverwater stroomt via een overloop onder vrij verval naar het moerasfilter. Daar wordt het van boven naar beneden door het filtermateriaal geleid. Dit is een downflowsysteem.

Onderaan wordt het gefilterde water opgevangen en met een vijverpomp terug naar de vijver gebracht.

Bij deze opstelling moeten de wateraanvoer, de opvangruimte en de pompcapaciteit goed op elkaar zijn afgestemd om een stabiele watercirculatie te garanderen.


De opbouw van het filterbed

Na het bepalen van de opstelling volgt de opbouw van het filterbed. Daarbij zijn vooral de keuze van het filtermateriaal, de korrelgrootte en een goede waterverdeling belangrijk.

Filtermateriaal: lava en vijversubstraat

Voor moerasfilters wordt vaak lava gebruikt. De poreuze structuur biedt een aanhechtingsoppervlak voor nuttige bacteriën, terwijl waterplanten tussen de stenen kunnen wortelen.

In grote lavafilters wordt gewerkt met verschillende korrelgroottes. Grovere lava zorgt voor voldoende ruimte tussen de stenen, zodat het water gemakkelijk kan doorstromen. Fijnere lava vormt een geschikte bovenlaag waarin de waterplanten kunnen wortelen.

Ook vijversubstraat kan als plantmedium worden gebruikt, eventueel in combinatie met lava. De keuze hangt af van de gewenste opbouw en de eigenschappen van het materiaal.

Zorg voor een goede waterverdeling

Het water moet gelijkmatig door het filterbed stromen. Daarom worden de aanvoer- en afvoerleidingen zo geplaatst dat het volledige filteroppervlak wordt benut.

Wanneer het water vooral langs één gedeelte stroomt, ontstaan zones waar nauwelijks verversing plaatsvindt. Dat vermindert de biologische filterwerking en vergroot de kans op vuilophoping.

Voorkom dat het filterbed dichtslibt

Bladeren, slib en fijne vuildeeltjes kunnen zich tussen de stenen ophopen. Na verloop van tijd vermindert daardoor de doorstroming.

Een goede mechanische voorfiltratie helpt om vuil tegen te houden voordat het in het moerasfilter terechtkomt. Ook de keuze van de korrelgrootte en een goede bereikbaarheid voor onderhoud zijn belangrijk.

Een moerasfilter werkt het best wanneer het water vrij door het filtermateriaal blijft stromen. Het filterbed is immers bedoeld voor biologische zuivering, niet om grote hoeveelheden vuil op te slaan.


Waarop moet je letten bij de plaatsing van een moerasfilter?

Welke opstelling je ook kiest, de watercirculatie moet goed afgestemd zijn op de vijver en het filtersysteem. Houd bij de aanleg rekening met de plaats van de pomp, de aanvoer- en afvoerleidingen en de bereikbaarheid voor onderhoud.

Bij een hoger gelegen moerasfilter moet de pomp het water naar het filter kunnen opvoeren. Bij een lager gelegen filter stroomt het water onder vrij verval naar de filterbak en pompt de pomp het gefilterde water terug naar de vijver. Zorg daarbij voor een correcte afstemming van de waterniveaus en de pompcapaciteit.

Ook de keuze van de filtertechniek, het filtermateriaal en de beplanting speelt een belangrijke rol. Deze onderwerpen behandelen we uitgebreider in onze afzonderlijke artikelen:

  • Upflow of downflow: wat is het verschil? Ontdek hoe beide stromingsrichtingen werken en welke aandachtspunten erbij horen.
  • Lava, vijversubstraat of zeoliet: wat kies je voor je vijver? Lees meer over de eigenschappen en toepassingen van deze filtermaterialen.
  • Welke waterplanten zijn geschikt voor een moerasfilter? Ontdek welke planten je kunt gebruiken voor een natuurlijke plantenfilter.

Een goed geplaatst moerasfilter vormt niet alleen een onderdeel van de waterzuivering, maar kan ook mooi in het vijverontwerp worden geïntegreerd.


Welke opstelling kies je voor jouw vijver?

De plaats van het moerasfilter hangt af van de beschikbare ruimte, de hoogteverschillen in je tuin en de manier waarop je het filter in het vijverontwerp wilt integreren.

Een moerasfilter achter een keermuur vormt één geheel met de vijver. Een hoger gelegen filter biedt de mogelijkheid om het gezuiverde water via een beekloop of overloop te laten terugstromen. Bij een lager gelegen filter stroomt het vijverwater onder vrij verval naar de filterbak en wordt het na de filtering teruggepompt.

Welke opstelling je ook kiest, een correcte watercirculatie en goed bereikbare leidingen zijn belangrijk voor een betrouwbare werking en eenvoudig onderhoud.

Bij Koifarm Fournier helpen we je graag met de technische uitwerking van een moerasfilter dat past bij jouw vijver.

Vijvergids